Wigilia · adaptacja tradycyjnego przepisu
Kutia wigilijna: pszenica, mak, miód i bakalie
Tradycyjna kutia z ziarna pszenicy, maku, miodu, orzechów i bakalii, dania wigilijnego z Kresów i wschodniej Polski. Z ilościami w gramach, namaczaniem, gotowaniem pszenicy i planem na 2 dni przed Wigilią.
Adaptacja tradycyjnego przepisu, napisana własnymi słowami. Każdy piekarnik i kuchenka są inne: kieruj się znakami gotowości, nie tylko zegarem.
- Przygotowanie
- 45 min
- Gotowanie
- 2 godz.
- Łącznie
- 13 godz.
- Wydajność
- ok. 1,2 kg kutii (10 porcji po ok. 120 g)
Składniki
- Pszenica
- 250 gziarno pszenicy (na kutię)
- 1,5 lwoda, do gotowania, plus do namaczania
- Mak
- 150 gmak niebieski
- 400 mlgorąca woda, do sparzenia maku
- Dodatki
- 120 gmiód płynny, do smaku
- 80 gorzechy włoskie
- 40 gmigdały, obrane
- 60 grodzynki
- 60 gsuszone morele lub figi
- 100 mlśmietanka kremówka 30%, opcjonalnie; w wersji postnej pomiń lub użyj mleka migdałowego
Przygotowanie
- 1
Dzień przed gotowaniem zalej pszenicę zimną wodą z zapasem, ok. 3 razy tyle co ziarna, i zostaw na 8 do 12 godzin. Rodzynki i bakalie można namoczyć w ciepłej wodzie na 15 minut.
- 2
Odlej wodę z pszenicy i zalej ją 1,5 l świeżej wody. Gotuj pod przykryciem na małym ogniu przez 1,5 do 2 godzin, aż ziarna będą miękkie i popękają, ale nie rozpadną się. Dolewaj gorącą wodę, jeśli wygotuje się. Odcedź i przestudź.
- 3
Mak zalej gorącą wodą, przykryj i odstaw na 1 godzinę, potem odcedź przez drobne sito, dobrze odciskając wodę. Zmiel mak dwa razy w maszynce z drobnym sitkiem (możesz też użyć gotowej masy makowej: wtedy użyj ok. 250 g).
- 4
Orzechy włoskie i migdały posiekaj grubo. Suszone morele pokrój w kosteczkę. Rodzynki odcedź i osusz.
- 5
Pszenicę wymieszaj z makiem, miodem i bakaliami. Jeśli chcesz kutię wilgotniejszą, dodaj śmietankę lub kilka łyżek mleka. Spróbuj i dodaj miodu.
- 6
Przykryj i schowaj do lodówki na co najmniej 3 godziny, a najlepiej na noc: smaki łączą się. Przed podaniem wymieszaj i podaj schłodzoną lub w temperaturze pokojowej.
Po czym poznać, że jest gotowe
Ziarna pszenicy są miękkie, ale nadal czuć je pod zębem, bez twardego środka i bez papki. Mak jest czarny, lekko wilgotny i rozmieszany równomiernie z ziarnem, a miód czuć, ale nie przytłacza.
Co zrobić wcześniej
Kutię robi się z wyprzedzeniem: ziarno ugotuj do 2 dni przed Wigilią, a całość wymieszaj i schłodź 1 do 2 dni przed świętami, żeby się przegryzła. Śmietankę dodaj w dniu podania.
Przechowywanie i mrożenie
Bez śmietanki kutia wytrzymuje w lodówce do 5 dni w szczelnym pojemniku. Ze śmietanką zjedz w ciągu 2 do 3 dni. Nie zamrażaj gotowej kutii z bakaliami: lepiej zamrozić samo ugotowane ziarno do 2 miesięcy.
Wskazówki
- Jeśli nie możesz kupić ziarna pszenicy, użyj pęczaku, a nawet kaszy jaglanej: będzie to inna, ale też świąteczna kutia. Gotuj zgodnie z opakowaniem.
- Mak sparzony i dobrze odciśnięty nie gorzknieje. Jeśli kupujesz gotową masę makową, zmniejsz ilość miodu.
- Ziarno pszenicy gotuje się długo, więc zacznij dzień przed Wigilią, a nie w sam dzień.
- Kutia zależy od regionu: na wschodzie Polski robi się z miodem i makiem, w niektórych domach z kompotem, a w ukraińskich i białoruskich rodzinach często z ryżem lub z owocami.
Alergeny
- Orzechy (włoskie, migdały)
- Gluten (pszenica)
- Mleko (śmietanka, opcjonalna)
- Sprawdź etykiety suszonych owoców (siarczyny)
Zawsze sprawdzaj etykiety kupowanych produktów.
Najczęstsze pytania
Z czego robi się kutię?
Z gotowanego ziarna pszenicy, maku, miodu, orzechów i bakalii (rodzynki, suszone morele lub figi, migdały). W niektórych domach dodaje się śmietankę, w innych tylko miód i wodę z gotowania. Wersja z ryżem jest spotykana w ukraińskich rodzinach.
Jak długo gotować pszenicę na kutię?
Po namoczeniu przez noc gotuj pszenicę 1,5 do 2 godzin na małym ogniu, aż ziarna będą miękkie i delikatnie popękają. Pszenicy bez namaczania potrzeba około 3 godzin.
Jak przygotować mak do kutii?
Zalej gorącą wodą na godzinę, odcedź przez drobne sito i dwa razy zmiel w maszynce z drobnym sitkiem. Dobrze zmielony mak nie chrzęści i oddaje smak. Gotowa masa makowa oszczędza czas, ale jest słodsza.
Ile kutii zrobić na 10 osób?
Z 250 g pszenicy i 150 g maku wychodzi ok. 1,2 kg kutii, czyli porcje po 120 g. To wystarczy na 10 osób, bo kutię je się po łyżce, jako jedną z dwunastu potraw.
Czy kutia jest na Wigilię polską czy ukraińską tradycją?
Jest znana w wielu kulturach Europy Wschodniej: w Polsce zwłaszcza na Kresach i we wschodnich regionach, a na Ukrainie, na Białorusi i na Litwie jako kutia lub kućia. Za symbol uważa się zboże, które oznacza dostatek i pamięć o przodkach. Przepisy różnią się od domu do domu.
Ile dni wcześniej można zrobić kutię?
Ziarno ugotuj do 2 dni wcześniej, całość wymieszaj i schłodź 1 do 2 dni przed Wigilią. Bez śmietanki wytrzyma w lodówce do 5 dni, ze śmietanką 2 do 3 dni.