Wigilia · free, bez rejestracji
12 potraw wigilijnych: lista i plan przygotowań
Co zwykle stoi na polskim stole wigilijnym, co z tego zrobisz wcześniej i w jakiej kolejności gotować od 21 do 24 grudnia. Przy kilku potrawach są pełne przepisy w gramach.
Zestaw zależy od regionu i rodziny: to lista najczęstszych potraw, nie jedyna słuszna wersja.
Potrawy na stole wigilijnym
1.Barszcz czerwony z uszkami →
Klarowny rubinowy barszcz na wywarze warzywnym z suszonymi grzybami, z małymi uszkami z grzybowym farszem. Na wielu stołach to pierwsze danie po opłatku.
Wcześniej: Wywar i barszcz dzień wcześniej; uszka lepi się wcześniej i gotuje przed podaniem.
2.Zupa grzybowa
Zupa z suszonych leśnych grzybów, zabielana śmietaną albo bez, często z kluseczkami lub łazankami. Czasem jest zamiast barszczu, czasem obok.
Wcześniej: Wywar z grzybów 2 dni wcześniej, makaron ugotuj w dniu podania.
3.Pierogi z kapustą i grzybami →
Bezmięsne pierogi z kiszoną kapustą i suszonymi grzybami, podawane z zeszkloną cebulą. W niektórych domach są też pierogi ruskie albo z soczewicą.
Wcześniej: Nadzienie 2 dni wcześniej; pierogi ulepione i zamrożone nawet tydzień wcześniej.
4.Karp smażony
Karp w złotej panierce z mąki i bułki tartej, smażony na oleju. Wiele rodzin kupuje go żywego kilka dni wcześniej albo wybiera filety.
Wcześniej: Porcjuj i panieruj w dniu podania; smażony na zimno też jest dobry.
5.Karp w galarecie lub po żydowsku
Zimne danie z ryby z dodatkiem warzyw, rodzynek lub migdałów, w galarecie. Lubi stać w lodówce, więc to jedna z potraw na wcześniej.
Wcześniej: Cały dzień wcześniej (potrzebuje kilku godzin na zastygnięcie).
6.Śledzie
Śledzie w oleju z cebulą, w śmietanie z jabłkiem albo po kaszubsku, w pomidorowej zalewie. Na stole zwykle jest kilka wersji.
Wcześniej: Moczenie i zalewa 1 do 2 dni wcześniej.
7.Kapusta z grochem lub z grzybami
Duszona kapusta kiszona z grochem lub z grzybami i cebulką, bez mięsa. Często jest dodatkiem do ryby.
Wcześniej: Można ugotować 2 dni wcześniej i odgrzać: po odleżeniu jest smaczniejsza.
8.Kluski z makiem
Kluski lub makaron z masą makową z miodem, rodzynkami i bakaliami. W wielu domach to słodkie danie obok kutii.
Wcześniej: Masę makową zrób dzień wcześniej, makaron ugotuj przed podaniem.
9.Kutia →
Pszenica z makiem, miodem, bakaliami i orzechami. Zwyczaj kresowy i wschodni, w wielu rodzinach przechowywany przez pokolenia. Kutię przygotowuje się wcześniej.
Wcześniej: Ziarno pszenicy namocz dzień wcześniej, całość gotowa 1 do 2 dni przed Wigilią.
10.Makowiec →
Drożdżowa rolada z masą makową, miodem i bakaliami. Jeden z najczęściej pieczonych świątecznych ciast, który z czasem jest lepszy.
Wcześniej: Upiecz 2 do 3 dni przed świętami.
11.Kompot z suszu
Napój z suszonych jabłek, gruszek, śliwek, czasem z dodatkiem moreli. Ma dymny, lekko kwaskowaty smak i zastępuje na stole napoje z cukrem.
Wcześniej: Zalej susz dzień wcześniej i podgrzej w dniu Wigilii.
12.Piernik, strucla lub inne ciasto
Na deser zwykle piernik, strucla z makiem albo sernik, w zależności od regionu i od tego, co wolą w domu. Do dwunastego dania często dolicza się też owoce lub orzechy.
Wcześniej: Piernik dojrzewa kilka dni: upiecz go z wyprzedzeniem.
Plan przygotowań, dzień po dniu
Do 15 grudnia
Ustal liczbę osób i listę potraw. Kup suszone grzyby, mak, bakalie, miód, mąkę i inne rzeczy, które się nie psują. Jeśli chcesz kupić karpia żywego, zamów go u sprzedawcy.
21 do 22 grudnia
Upiecz makowiec i piernik. Zrób zakwas na barszcz, jeśli robisz własny, i namocz śledzie. Ulep pierogi i zamroź je na oprószonej desce.
23 grudnia
Ugotuj wywar grzybowy, barszcz i nadzienie do uszek. Zrób karpia w galarecie, kutię i masę makową do klusek. Przygotuj sałatki, jeśli je serwujesz.
24 grudnia rano
Ugotuj kapustę i ciepłe dodatki, zrób kompot z suszu. Ułóż stół: dodatkowe nakrycie to zwyczaj, który wiele rodzin zachowuje.
24 grudnia po południu
Smaż karpia, gotuj pierogi i uszka tuż przed podaniem, podgrzej barszcz bez gotowania. Wigilię zaczyna się w wielu domach, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka, więc ustaw godzinę z zapasem.
Najczęstsze pytania
Jakie są 12 potraw wigilijnych?
Nie ma jednej oficjalnej listy, bo zestaw zależy od regionu i rodziny. Najczęściej na stole są: barszcz z uszkami, zupa grzybowa, pierogi z kapustą i grzybami, karp smażony, karp w galarecie, śledzie, kapusta z grochem lub grzybami, kluski z makiem, kutia, makowiec, kompot z suszu i piernik lub inne ciasto. W niektórych domach są też pierogi ruskie, sałatka jarzynowa, kisiel czy ryba po grecku.
Dlaczego na Wigilii jest 12 potraw?
Liczbę 12 tłumaczy się najczęściej odniesieniem do dwunastu apostołów, a w niektórych domach także do dwunastu miesięcy w roku. To zwyczaj, a nie przepis: wiele rodzin ma 7, 9 albo 11 dań, a niektóre dokładnie 12. Ważniejsze od liczby jest to, że potrawy są postne.
Czy na Wigilii nie wolno jeść mięsa?
Tradycyjnie Wigilia jest dniem postnym, więc na stole nie ma mięsa (są ryby, grzyby, kapusta, mąka, mak, owoce). Wiele rodzin trzyma się tego zwyczaju; niektóre dodają dania z drobiu lub inne, zależnie od własnych zasad.
Co można zrobić wcześniej na Wigilię?
Prawie wszystko poza smażeniem karpia i gotowaniem pierogów. Makowiec i piernik upiecz 2 do 3 dni wcześniej, nadzienia i wywary 1 do 2 dni, śledzie i galaretę dzień wcześniej, pierogi ulep i zamroź nawet tydzień wcześniej.
Czy trzeba spróbować każdej z potraw?
Według zwyczaju warto skosztować każdego dania, na pamiątkę i dla szczęścia w nadchodzącym roku. Nikt nie liczy kęsów, więc nałóż po łyżce, a gospodarz się ucieszy.
W jakiej kolejności podaje się potrawy wigilijne?
Najczęściej najpierw barszcz lub zupa grzybowa z uszkami, potem pierogi, ryba i kapusta, na końcu kutia, makowiec, kompot i ciasto. Kolejność nie jest sztywna: w każdym domu wygląda trochę inaczej.
Ile potraw robić dla 8 osób?
Przy dwunastu potrawach liczy się mniejsze porcje: ok. 250 ml zupy, 4 do 5 pierogów, 150 g ryby i po jednym kawałku ciasta na osobę. Dla 8 osób wystarczy 2 l barszczu i 40 do 45 pierogów.